...

Հայերս ամենաաղքատն ենք տարածաշրջանում

Հայերս ամենաաղքատն ենք տարածաշրջանում

ՎԻՃԱԿԱԳՐԱԿԱՆ

Կոմունիստական կուսակցության նոմենկլատուրայինները, սկսած գործարանի կուսկոմիտեի քարտուղարից մինչև միության գլխավոր քարտուղարը, հարազատ ժողովրդին խոստանում էին կոմունիզմի (համայնավարության) երկրորդ գալուստ (նախնադարյան համայնական կարգերից հետո): Խոստանում էին և ջանադրաբար նույն հարազատ ժողովրդին կերակրում տնտեսական աճի վերաբերյալ նկարված թվերով: 1998թ. ի վեր իշխանությունը բռնազավթած նույն կոմունիստական նոմենկլատուրայի ներկայացուցիչներն արդեն հարազատ ժողովրդին խոստանում են կապիտալիզմի կառուցման լուսավոր ապագա և դարձյալ տնտեսական աճի վերաբերյալ նկարված թվերով հայ ժողովրդին հավաստիացնում, որ անցած հինգ տարիների ընթացքում շեշտակիորեն բարելավվել է նրանց ու երկրի վիճակը: 

Սակայն, ինչպես խորհրդային երանելի ժամանակներում, այնպես էլ ներկայումս, «ատելի Արևմուտքի» մասնագետները միանգամայն հակառակ տեղեկատվություն են մատուցում մեր երկրի իրավիճակի մասին և հարամում նոմենկլատուրայինների մերօրյա հեքիաթապատումը: Ահավասիկ, օրեր առաջ Վաշինգտոնում կայացավ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) և Համաշխարհային բանկի (ՀԲ) գարնանային նստաշրջանը: Լսվել և քննարկվել է մի զեկույց` աշխարհի ավելի քան 150 երկրների վերջին տարիների զարգացման արդյունքների վերաբերյալ: Զեկույցում նաև ներկայացվել են փորձագիտական կանխատեսումներ մինչև 2015թ. ընկած ժամանակաշրջանում տնտեսական և ժողովրդագրական զարգացումների կապակցությամբ: Համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) ցուցանիշով Հայաստանը 143-րդ տեղում է, իսկ մեկ շնչի հաշվով ստեղծվող 520 դոլար ցուցանիշով` 154-րդ տեղում: Ադրբեջանն այս ցուցանիշով (650 դոլար) 146-րդ տեղում է, Վրաստանը` 150-րդ տեղում, Ռուսաստանը 108-րդ հորիզոնականն է զբաղեցնում (1750 դոլար), Իրանը 112-ն է (1680 դոլար), իսկ Թուրքիան մեկ շնչի հաշվով ստեղծվող 2530 դոլար ցուցանիշով զբաղեցնում է 95-րդ տեղը: Այս ցուցանիշից ցայտունորեն երևում է, որ անցած հինգ տարիներին հայերիս վիճակը ոչ թե բարելավվել է, այլ ընդհակառակը, ավելի է վատացել, և մեր երկիրը դարձել է ամենաաղքատը տարածաշրջանի երկրների շրջանակում: Հայերիս աղքատացմանը զուգընթաց սպառնում է նաև ժողովրդագրական ճգնաժամը: Վերջին հինգ տարիներին կրկին մեծ թափ ստացավ արտագաղթը, իսկ անցած երեք տարիներին ծնունդների թիվը եռակի նվազել է: Ամենալավատեսական հաշվարկներով 2015թ. Հայաստանի բնակչության թիվը մոտենալու է 1991թ. մակարդակին և կազմելու է մոտ 4 միլիոն մարդ, իսկ Ադրբեջանի բնակչության թիվն աճելու է մինչև 9 միլիոն, Վրաստանինը նվազելու է և ներկայիս 5.3 միլիոնից իջնելու է մինչև 4.8 միլիոն: Մեր տարածաշրջանի մահմեդական մյուս երկրները` Թուրքիան և Իրանը ևս բնակչության զգալի աճ են արձանագրելու: Թուրքիայի բնակչության թիվը ներկայիս 66 միլիոնից աճելու է և 2015թ. կազմելու է 77 միլիոն մարդ: Իրանի բնակչությունը վերջին 20 տարում աճել է 20 միլիոն մարդով և 2015թ. կկազմի 80.5 միլիոն մարդ: Քանի որ Ռուսաստանը նույնպես համարվում է մեր տարածաշրջանի երկիր, նշենք, որ քրիստոնեական մեծամասնությամբ այս երկրի բնակչությունը ևս գնալով նվազում է և 2015թ. լավատեսական հաշվարկներով կազմելու է շուրջ 134.5 միլիոն մարդ` ներկայիս 145 միլիոնի դիմաց: Ռուսաստանի քրիստոնյա ազգաբնակչության նվազմանը զուգընթաց այդ երկրում անշեղորեն աճում է մահմեդական ժողովուրդների թվաքանակը: Այսպիսով, մեր տարածաշրջանում առկա են քրիստոնյա ազգաբնակչության թվաքանակի անկման և մահմեդականների աճի միտումներ: Ինչպիսի՞ քաղաքական, տնտեսական և այլաբնույթ հետևանքներ կարող են ունենալ մեր տարածաշրջանի ժողովրդագրական քարտեզի փոփոխությունները: Այս հարցերով, կարծում ենք, այսօրվանից պետք է լրջորեն զբաղվեն քաղաքագետները և այլ ոլորտների մասնագետները: 

ՀԲ զեկույցում աղքատության հաղթահարման հիմնական գործոնների թվում նշվում է առողջապահության և կրթության ոլորտներում ներդրումների ավելացումը: Այս առումով անցումային շրջանում գտնվող ԱՊՀ երկրներում աղքատության հարատևումն ու մեծ ծավալները պայմանավորվում են նշված ոլորտներում իրականացվող փոքր ներդրումներով, որոնք նկատելիորեն զիջում են միջազգային միջին ցուցանիշներին: Այսպես, համաշխարհային ընդգրկումով առողջապահության վրա միջին ծախսը կազմում է համաշխարհային միջին արդյունքի 5.4 տոկոսը: Հայաստանում առողջապահության վրա ծախսվում է երկրի առանց այն էլ ցածր ՀՆԱ-ի ընդամենը 1.2 տոկոսը, Ռուսաստանում` այդ երկրի ՀՆԱ-ի 3.8 տոկոսը, Ադրբեջանում` 0.9 տոկոսը, Վրաստանում` 0.6 տոկոսը: 

Կրթության վրա ծախսվող համաշխարհային միջին ցուցանիշը կազմում է համաշխարհային արդյունքի 4.5 տոկոսը: Ռուսաստանում կրթության վրա նույնպես ծախսվում է երկրի ՀՆԱ-ի մոտ 4.5 տոկոսը, իսկ Հարավային Կովկասի երկրներում` 2-4 անգամ ավելի պակաս են ՀՆԱ-ի մեջ կրթությանը հատկացվող ծախսերը: 

Վաղինակ Տերտերյան 

«Չորրորդ իշխանություն», թիվ 287, ապրիլի 18, 2003 թ

ՎԱՐԿԱՆԻՇ

   209 ԴԻՏՈՒՄ

Տարածեք

ՆՄԱՆԱՏԻՊ ՆՅՈՒԹԵՐ
Դեպի ՎԵՐ